امروزه گوگل طیفی گسترده از مفاهیم را گردآوری میکند؛ از جستوجو برای تشخیص یک بیماری گرفته تا دریافت اطلاعات دربارهی اینکه چگونه میتوانیم عشق واقعی را پیدا کنیم. کاملا طبیعی است که تا چند وقت دیگر گوگل را باز کنیم و آخرین قیمت اینترنت اشیا (Internet of things) را در آن جستوجو کنیم. کاربران اینترنت با جستوجوی این اصطلاح در موتورهای جستوجو آن را بهشدت داغ کردهاند. اما اینترنت اشیا چیست و در زندگی واقعی چه جایگاهی دارد؟ همراه ما باشید، میخواهیم اطلاعات جالبی دربارهی اینترنت اشیا در اختیارتان بگذاریم.
اینترنت اشیا چیست و چرا اهمیت دارد؟
اینترنت اشیا که با نام اختصاری IoT شناخته میشود، موضوع تازهای نیست: شرکتهای فناوری و دانشمندان این حوزه دهههاست که دربارهی آن بحث میکنند؛ جالب است بدانید که از نخستین توسترِ متصل به اینترنت در همایشی در سال ۱۹۸۹ رونمایی شده است. IoT اساسا چیز سادهای است: متصلکردن اشیا از طریق اینترنت و فراهمآوردنِ این امکان که با انسانها، با اپلیکیشنها و با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. نمونهی ساده و مشهور برای IoT، یخچالهای هوشمند است. تصور کنید که یخچال میتوانست با دوربین داخلیاش، محتویات یخچال را ببیند و به شما پیام دهد و بگوید که شیر تمام شده یا تاریخ مصرف آن گذشته است.
رایجترین نمونه برای IoT در بریتانیا، سیستم گرمایش خانگی و مصرف بهینهی انرژی است؛ چرا که دولت میکوشد تا شرکتهای انرژی را بهسوی هوشمندسازی پیش ببرد. این سیستمها، به شما اجازه میدهند سیستم گرمایشی را از راه دور روشن کنید؛ در روزهای آفتابی دما را کاهش دهید یا حتی وقتی کسی در خانه نیست، آن را خاموش کنید. برخی از سیستمهای جدیدتر، از دوربینهای مجهز به حسگر حرکتی استفاده میکنند؛ این سیستمها بررسی میکنند که آیا تلفن هوشمند شما (و در نتیجه خودتان) از خانه خارج شده است یا خیر.
تاریخچه اینترنت اشیا
اینترنت اشیا (Internet of Things – IoT) مفهومی است که در دهه ۱۹۸۰ میلادی، همراه با ظهور ایده اتصال دستگاهها و حسگرها به شبکه برای جمعآوری و تبادل دادهها، جرقه خورد. یکی از نمونههای اولیه آن، دستگاهی بود که در دانشگاه کارنگی ملون طراحی شد تا با متصل شدن به اینترنت، موجودی و دمای نوشابههای یک دستگاه فروش خودکار را کنترل کند. با توسعه فناوریهای بیسیم، کاهش چشمگیر هزینه حسگرها، و گسترش استفاده از پهنباند، این ایده در دهه ۱۹۹۰ و اوایل ۲۰۰۰ میلادی شتاب گرفت.
ظهور اصطلاح اینترنت اشیا
اصطلاح «اینترنت اشیا» در سال ۱۹۹۹ توسط کوین اشتون مطرح شد. او با بهرهگیری از تراشههای RFID (که برای ردیابی و شناسایی اشیا استفاده میشوند) دیدگاهی از جهانی ترسیم کرد که در آن هر شیء بتواند با سایر اشیا تبادل اطلاعات داشته باشد. طی سالهای بعد، با پیشرفت اینترنت پهنباند و ظهور روشهای جدید ارتباطی مانند وایفای و بلوتوث، ایده اتصال انبوه دستگاهها به شبکه به تدریج عملیتر شد.
پیشرفتهای دهه ۲۰۱۰
در دهه ۲۰۱۰ میلادی، با توسعه پلتفرمهای ابری و رشد فناوریهای همراه (موبایل)، اینترنت اشیا وارد حوزههای گوناگونی شد: خانههای هوشمند، شهرهای هوشمند، خودروهای متصل، و صنایع مختلف. این تحولات نشان داد که جمعآوری و تحلیل مستمر دادهها از حسگرها و دستگاههای متصل میتواند منجر به بهبود بهرهوری، کاهش هزینهها و نوآوری در فرایندهای گوناگون شود.
آیا اینترنت اشیا امنیت دارد؟
هر موضوع تازهای نقاط ضعف خودش را دارد؛ امنیت و حریم خصوصی، در واقع، بزرگترین چالشهای IoT هستند. همهی این دستگاهها و سیستمها، اطلاعات شخصی بسیاری دربارهی افراد جمعآوری میکنند. این تجهیزات هوشمند دقیقا میدانند چه زمانی شما در خانه هستید و هنگامی که در خانه هستید، از کدام دستگاههای الکترونیکی استفاده میکنید. این اطلاعات را با دیگر دستگاهها به اشتراک میگذارند؛ همهی این اطلاعات در پایگاه دادهی شرکتها نگهداری میشوند و همواره قابل دسترسی هستند.
کارشناسان امنیت بر این باورند که در مراحل نخستین توسعهی IoT، اقدامات کافی برای تأمین امنیت و حفاظت از حریم خصوصی صورت نگرفته است؛ آنها برای اثبات ادعای خود، یکی از هاستهای این ابزارها را هک کردند؛ این مجموعه طیف وسیعی از سامانهها را دربرمیگرفت: سامانههای پایش کودک، روشنایی خودکار و یخچالهای هوشمند تا سامانههای گستردهی شهری مانند چراغهای راهنمایی. اما جالب توجه آنکه هکرها تاکنون توجه چندانی به IoT نشان ندادهاند؛ احتمالا به این دلیل که افراد زیادی از اپلیکیشنهای متصلبههم استفاده نمیکنند؛ در نتیجه، فعلا ارزش ندارد که برای هککردن آنها دست به حملهی سایبری بزنند. اما به محض اینکه هککردن خانههای هوشمند صرفهی اقتصادی پیدا کند، مجرمان رایانهای دستبهکار خواهند شد.
درنتیجه، پاسخ کوتاه این است: بله، IoT نسبتا امن است: احتمالا دستگاههای هوشمند نمیتوانند آسیب جدی به شما بزنند و این آسیب بیشتر از چیزی نیست که رایانهی شخصیتان میتواند باعث شود؛ اما هیچ تضمینی وجود ندارد و تا زمانی که تمهیدات لازم اندیشیده نشود، IoT احتمالا هدف بعدی هکرها خواهد بود.
اینترنت اشیا چگونه روی تجارت و کار تأثیر میگذارد؟
این موضوع به کسبوکاری که در آن فعالیت میکنید، بستگی دارد: IoT بیشترین پیشرفت را برای تولید بههمراه دارد؛ IoT ابزاری سودمند برای موقعیتیابی ماشینها و افراد و ساماندهی آنها خواهد بود. کشاورزان نیز از حسگرهای متصلبههم، برای پایشِ محصولات و دامها بهره خواهند گرفت؛ به این ترتیب، تولید و بهرهوریشان افزایش یافته و میتوانند سلامت گلههاشان را با دقت بیشتری بررسی کنند.
نمونهها بیشمار است؛ روشن است که ابزارهای متصلبههم، راهشان را به اغلب کسبوکارها خواهند گشود؛ درست مانند رایانهها و اینترنت که به هر نقطهای از جهان نفوذ کردند. IoT با افزایش بهره وری ابزار و کارخانهها، بسیاری از کارآفرین ها را بهسوی خود فرا خواهد خواند؛ اما برای کارمندان یک اداره یا شرکت که پیوسته زیر ذرهبین هستند، میتواند کابوسی وحشتناک باشد. تصور کنید که از کارت تردد شما برای موقعیتیابی شما در ساختمان شرکت یا محوطهی آن استفاده شود؛ یا رئیستان بتواند بفهمد که شما چه مدتزمانی را در آشپزخانه صرف درستکردن چای کردهاید.
با همهی اینها، وقتی یک چایسازِ هوشمند میفهمد شما چه زمانی به چای نیاز دارید، میتواند واقعا لذتبخش باشد.